Xuất bản: Ngày 18 tháng 2 năm 2021
Tác giả: SETH BORENSTEIN (Nguồn: UN: Huge changes in society needed to keep nature, Earth OK (apnews.com))
Biên dịch: Giải pháp vì Môi trường (GPMT)

Con người đang biến Trái đất dần trở thành một hành tinh chết do biến đổi khí hậu, mất đa dạng sinh học và ô nhiễm môi trường. Vì vậy, chúng ta cần phải tạo ra những thay đổi mạnh mẽ về kinh tế, xã hội và cuộc sống hàng ngày, một báo cáo mới của Liên hợp quốc (LHQ) cho biết.

Không giống như các báo cáo trước đây của LHQ thường chỉ tập trung vào một vấn đề và tránh nói đưa ra lời khuyên cho các nhà lãnh đạo các quốc gia về các hành động cần thực hiện, báo cáo LHQ hôm thứ Năm (18/02/2021) kết hợp ba sự cố khủng hoảng môi trường đan xen nhau và cho thế giới biết những gì cần phải thay đổi. Báo cáo này kêu gọi các chính phủ các quốc gia và từng người dân thay đổi phương thức trên nhiều lĩnh vực, như đánh thuế, đánh giá sản lượng kinh tế, sản xuất điện, giao thông, đánh bắt cá và trang trại cũng như lựa chọn thực phẩm.

Tổng Thư ký LHQ Antonio Guterres nói rằng: “Nếu không có nguồn lực của thiên nhiên thì chúng ta sẽ không thể phát triển hoặc thậm chí là không thể tồn tại được. Chúng ta đã tiến hành một cuộc chiến vô nghĩa và tự sát với thiên nhiên quá lâu rồi. Kết quả là ba cuộc khủng hoảng môi trường liên quan đến nhau ”.

Vì vậy mà bản Báo cáo dài 168 trang này đã thẳng thừng chỉ ra ngay từ tiêu đề: "Hòa bình với Thiên nhiên."

“Con cái của chúng ta và của các thế hệ mai sau sẽ thừa hưởng một thế giới của các hiện tượng thời tiết cực đoan, mực nước biển dâng, động thực vật bị tuyệt chủng, mất an ninh lương thực và nguồn nước, và gia tăng khả năng xảy ra nhiều đại dịch trong tương lai,” theo chủ biên của bản báo cáo, ông Robert Watson, cho biết; ông cũng đã chủ trì các bản báo cáo khoa học của LHQ trước đây về biến đổi khí hậu và mất đa dạng sinh học.

Watson, nhà khoa học hàng đầu trong chính phủ Hoa Kỳ và Anh, nhận định: “Tình trạng khẩn cấp thực sự cấp bách hơn là chúng ta từng nghĩ vài năm trước đây. Bên cạnh, Tổng Thư ký Guterres nói rằng, năm nay “thực sự là một năm kiến tạo hoặc đổ vỡ vì nguy cơ mọi thứ trở nên không thể đảo ngược đang tăng lên hàng năm. Chúng ta đã tiệm cận điểm tới hạn mà không có đường lùi."

Báo cáo nhấn mạnh điều mà đồng tác giả Rachel Warren từ Đại học East Anglia gọi là "một chuỗi những con số thống kê đáng sợ chưa thực sự được tập hợp lại với nhau”:

1. Trái đất đang trên đà ấm lên thêm 3,5 độ F (1,9 độ C) kể từ bây giờ, nhiều hơn nhiều so với các mục tiêu mà các nước đã thống nhất trong Nghị định thư Paris.
2. Khoảng 9 triệu người chết vì ô nhiễm môi trường mỗi năm.
3. Khoảng 1 triệu trong số 8 triệu loài động thực vật trên Trái đất đang bị đe dọa tuyệt chủng.
4. Có tới 400 triệu tấn kim loại nặng, bùn thải độc hại và các chất thải công nghiệp khác đổ xuống biển mỗi năm.
5. Hơn 3 tỷ người bị ảnh hưởng bởi sự suy thoái đất và chỉ 15% diện tích đất ngập nước của Trái đất còn nguyên vẹn.
6. Khoảng 60% trữ lượng cá bị đánh bắt ở mức tối đa. Có hơn 400 “vùng biển chết” bị cạn kiệt oxy và tình trạng ô nhiễm nhựa đại dương đã tăng gấp 10 lần kể từ năm 1980.

Nhà sinh vật học Thomas Lovejoy, người từng là cố vấn khoa học cho bản báo cáo này cho biết: “Cuối cùng thì thiên nhiên sẽ tấn công chúng ta. Đó không phải là những gì đang xảy ra với loài voi. Đó không phải là những gì đang xảy ra với khí hậu hay mực nước biển dâng. Mà tất cả những thứ đó đang tác động đến chính con người."

Warren nói thêm rằng, các vấn đề của hành tinh chúng ta có mối liên hệ chặt chẽ với nhau đến mức chúng cần được giải quyết đồng thời để đạt được những chuyển biến tốt đẹp. Và đã có nhiều trong số những giải pháp đó nhằm giải quyết các vấn đề phức hợp bao gồm biến đổi khí hậu và ô nhiễm, chẳng hạn như loại bỏ việc sử dụng nhiên liệu hóa thạch.

Giáo sư môi trường Rosina Bierbaum của Đại học Michigan, người không tham gia vào việc viết báo cáo này, phát biểu rằng, báo cáo “nêu rõ là chúng ta không có thời gian cho việc suy nghĩ hay giải quyết từng bước và riêng rẽ từng vấn đề một”.

Ở một đoạn khác trong báo cáo, các giải pháp cụ thể cũng được đưa ra và cho rằng các giải pháp đó phải được thực hiện.

Christiana Figueres, cựu Giám đốc khí hậu của LHQ, người cũng không tham gia vào viết báo cáo này, phát biểu thêm: Báo cáo này đã sử dụng từ “phải” 56 lần và “nên” 37 lần. Cần tăng thêm 100 lần nữa bởi hành động rất quan trọng. “Chúng ta không còn thời gian. Đó là lý do tại sao từ ‘phải’ xuất hiện nhiều trong Báo cáo,” Figueres phát biểu.

Báo cáo kêu gọi chấm dứt việc sử dụng nhiên liệu hóa thạch và nói rằng các chính phủ không nên đánh thuế vào lao động hoặc sản xuất, mà cần đánh thuế vào những sử dụng các nguồn tài nguyên làm tổn hại đến thiên nhiên

Guterres nói thêm rằng: “Các chính phủ vẫn đang lạm dụng nhiều vào khai thác thiên nhiên hơn là bảo vệ thiên nhiên. Hàng năm, các quốc gia trên thế giới chi tiêu tổng cộng khoảng 4 đến 6 nghìn tỷ đô la vào các khoản trợ cấp gây tổn hại đến môi trường.”

Trong khi đó, cựu Hạ nghị sĩ Đảng Cộng hòa Bob Inglis, người thành lập tổ chức phi lợi nhuận về khí hậu RepublicEn.org cho rằng, các nhà khoa học có thể chia sẻ với các nhà lãnh đạo các quốc gia về những rủi ro môi trường, “nhưng sự hậu thuẫn của họ đối với các chính sách công cụ thể đe dọa giảm uy tín của nền khoa học của chính họ”.
Báo cáo cũng yêu cầu các quốc gia coi trọng thiên nhiên bên cạnh tổng sản phẩm quốc nội khi đánh giá hoạt động của một nền kinh tế.

Giám đốc Chương trình Môi trường Liên hợp quốc Inger Andersen cho rằng, làm được như vậy có nghĩa là các cá nhân, chính phủ và doanh nghiệp có những thay đổi mà không nhất thiết phải hy sinh. Ông Andersen cho thấy: “Có một quốc gia đã đi trên con đường đó trong 25 năm qua: Costa Rica. Đúng, đây là những thời điểm khó khăn, nhưng các nhà lãnh đạo đang dần tham gia vào hành trình này."